Hoe de Brabantse Arlenius de klassieke oudheid ontsloot
De boekhandelaar van Bologna
Een prachtige biografie van een vergeten wereldreiziger.
Waar een wil is, is een weg...
Met ‘De boekhandelaar van Bologna’ richt de auteur Wim Daniëls de schijnwerpers op een grotendeels vergeten figuur: Arnoud van Eijndhouts. Deze Brabantse humanist en boekhandelaar werd in 1510 geboren in Aarle-Rixtel. Waar de meeste mensen in die tijd nauwelijks verder kwamen dan hun eigen dorp of stad, vestigde Van Eijndhouts zich na vele omzwervingen in het Italiaanse Bologna. Onder de namen Arlenius (verwijzend naar zijn herkomst uit Aarle) en Arnoldus Peraxylus (waarbij 'Peraxylus' Grieks is voor 'Eind van het hout') groeide hij uit tot een sleutelfiguur in de Italiaanse boekenwereld.
Hij specialiseerde zich in het uitgeven van klassieke Griekse en Romeinse manuscripten. Hoewel hij door tijdgenoten werd geroemd om zijn indrukwekkende talenkennis en zijn wetenschappelijke toewijding, raakte hij na zijn dood in de vergetelheid. Zijn dorpsgenoot Wim Daniëls geeft hem met deze biografie opnieuw een welverdiende plaats in het collectieve geheugen.
De grote kracht van deze biografie ligt in de geslaagde combinatie van het levensverhaal van Arlenius en het bredere tijdsbeeld. Daniëls vertelt niet alleen het persoonlijke verhaal van de hoofdpersoon, maar schetst tegelijkertijd een levendig panorama van het zestiende-eeuwse Brabant, Nederland en Europa. Het was een Europa in verandering, waarin boeken, kennis en handel steeds belangrijker werden. De fascinerende wereld van vroege drukkers, manuscripten en geleerden komt voor de lezer tastbaar dichtbij. Je leest ook over de vriendschappen van Arlenius.
“Arlenius, die zo’n vijfendertig jaar jonger was dan Antimachus, zou niet alleen een leermeester in hem vinden maar ook een vriend. Ze zouden altijd contact met elkaar blijven houden. Antimachus schreef uit liefhebberij Latijnse gedichten (epigrammen) en mogelijk is Arlenius dat in navolging van hem op beperkte schaal eveneens gaan doen. Antimachus overleed in 1552.”
Stilistisch doet Daniëls waar hij al jaren om geprezen wordt: helder en toegankelijk vertellen. Het boek leest erg vlot, heeft een bijna verhalend karakter en vermijdt de droge, zware toon die historische non-fictie soms kan kenmerken. Dit maakt het werk uitermate geschikt voor een breed publiek. Dat het boek bovendien degelijk onderbouwd is, versterkt het vertrouwen in de historische inhoud.
Wat tijdens het lezen opvalt, is de duidelijke sympathie van de auteur voor zijn onderwerp. Arlenius wordt niet louter gepresenteerd als een handelaar in boeken maar veeleer om de boeken en manuscripten zelf.
“Je zou hem ook een boekenscout kunnen noemen, een zoeker naar waardevolle boeken, die hij dan niet voor zichzelf wilde houden, maar die hij wilde bewerken en laten drukken om ze toegankelijk te maken voor een groter publiek.” Deze warme benadering geeft het boek een duidelijke, betrokken invalshoek.
“Het moet een toevallige eerste ontmoeting zijn geweest. Een ontmoeting tussen twee mannen die in Brabant op nog geen tien kilometer van elkaar waren opgegroeid, maar elkaar daar nooit hadden gezien. Hun toevallige eerste ontmoeting vond in Italië plaats, In Ferrera of Bologna. De ene man was Arlenius, de andere Laurentius Torrentinus…
...Laurentius Torrentinus, in Italië ook Lorenzo Torrentino genoemd, moet uiteindelijk te boek zijn komen te staan als een uitstekend geschoolde drukker. Maar zijn eerste baan waarover met zekerheid iets bekend is, was niet die van drukker maar van boekhandelaar in Bologna. Samen met Arlenius begon hij daar een boekenzaak, als is onbekend wie van de twee daarvoor op het idee kwam.”
Wie een meeslepende, narratieve biografie verwacht met sterke dramatische verhaallijnen, kan het geheel af en toe wat vlak vinden. De nadruk ligt immers nadrukkelijker op de historische context en informatieve uitleg dan op persoonlijk conflict of diepgaande karakterontwikkeling.
Al met al is De boekhandelaar van Bologna een uiterst verzorgde, prachtige en toegankelijke historische biografie die overtuigt door haar helderheid en de originele onderwerpkeuze. Wim Daniëls heeft hiermee een prachtig eerbetoon neergezet, waardoor je het leven van Arnoud van Eijndhouts goed kunt volgen. Bovendien steek je als lezer gaandeweg een heleboel op van de personen en bedrijven uit de tijd waarin deze intrigerende wereldreiziger leefde en reisde.
De foto’s in het midden van het boek, brengen de lezer nog meer inzage in het leven van de Brabantse Arlenius en de epiloog is een heel persoonlijke toegift van Wim Daniëls. Je voelt de betrokkenheid.
Ik heb ‘De boekhandelaar van Bologna’ graag gelezen en heb er ook de tijd voor genomen; zo’n indrukwekkend boek raffel je niet even af.
De auteur
Wim Daniëls (1954) is onder meer bekend als taalkundige en schrijver. Hij staat daarnaast in de Nederlandse theaters met theatercolleges en cabaretvoorstellingen. Verder presenteert hij twee tv-programma’s voor Omroep Max: ‘Nederland op film’ en samen met Huub Stapel ‘Het dorp’, dat gebaseerd is op zijn gelijknamige boek.
De boekhandelaar van Bologna koopt u bij (de webwinkel van) uw lokale boekhandel of bij:
Boekgegevens
Titel: De boekhandelaar van Bologna
Auteur: Wim Daniëls
Genre: literaire non-fictie, biografie
Uitgave: paperback, 296 pagina's
Uitgever: Alfabet Uitgevers, maart 2026
ISBN: 9789021343839
ISBN: 9789021343846 (eBook)
NUR: 320
Met dank aan Alfabet Uitgevers voor het toezenden van een recensie-exemplaar.
(bron info: Alfabet Uitgevers)
Geen opmerkingen:
Een reactie posten
Laat gerust een reactie achter. Dat waardeer ik. Ik zal zo snel mogelijk op de vraag of opmerking reageren. Bij voorbaat mijn dank.