Een bewogen leven met de eigenzinnigste
schilder van de zeventiende eeuw
Het huishouden van Grietje Steen
Een meeslepende blik achter de schermen van de Gouden Eeuw
In de historische roman Het huishouden van Grietje Steen brengt auteur Mérie van der Rijt de zeventiende eeuw tot leven door de ogen van een vrouw die doorgaans in de schaduw van grote meesters staat: Grietje van Goyen, de dochter van Jan van Goyen en de echtgenote van de beroemde Jan Steen. Het resultaat is een indrukwekkend en sfeervol relaas dat de Gouden Eeuw niet romantiseert, maar toont in al haar rauwe, menselijke realiteit.
Een kwetsbare hoofdpersoon
Het kloppende hart van het verhaal is Grietje. Zij wordt neergezet als een zorgzaam, bedachtzaam en enigszins onzeker personage dat worstelt met een innerlijke last: visioenen die ze voor de buitenwereld verborgen moet houden uit angst voor beschuldigingen van bezetenheid. Deze innerlijke strijd maakt haar tot een personage dat de lezer raakt. Gedurende het verhaal zien we een subtiele en geloofwaardige persoonlijke ontwikkeling, waarbij Grietje haar neiging om zichzelf weg te cijferen langzaam verruilt voor het luisteren naar haar eigen stem. Ze ontmoet ook vrouwen van andere kunstenaars.
De auteur slaagt erin om Grietje neer te zetten als een vrouw die, ondanks haar angsten en bijgelovigheid, een innerlijke kracht vindt. Haar creativiteit komt op verrassende wijze tot uiting in de keuken, waar zij met specerijen en kruiden tovert – een prachtig contrast met de schilderkunst van haar echtgenoot en vader.
De rest van de ochtend wordt Grietje in beslag genomen door het werk in de keuken
en verdwijnt haar ergernis over Van Mieris naar de achtergrond.
Ze gebruikt een paar grote lepels bouillon voor de tuinbonen. Ze haalt een tuinboon uit de pan, blaast en proeft. Goddelijk! Dit heeft echt niets extra’s nodig, denkt ze, terwijl ze het bonenkruid wegzet. Bij de overgebleven bouillon voegt ze twee opgeklopte dooiers. Straks zal ze er wat citroen bij doen en dan is het heerlijk over de plakken roggebrood.
De Gouden Eeuw zonder opsmuk
Van der Rijt vermijdt het romantiseren van de tijd waarin het verhaal zich afspeelt. De lezer wordt ondergedompeld in een samenleving waar diep geloof en bijgeloof hand in hand gaan, en waar armoede, ziekte en onhygiënische omstandigheden aan de orde van de dag zijn.
De achtergrond van de oorlog met Spanje, de tulpenmanie en het wisselvallige leven van een schildersgezin vormen een geloofwaardig en rijk gedetailleerd decor. De reis die het gezin Steen aflegt wordt sfeervol beschreven.
De volgende ochtend wordt Grietje wakker van het gekwetter van de vogels. Ze klinken luider dan anders. De plek naast haar in bed is leeg. Grietje rekt zich uit en zwiept haar benen over de rand van de bedstee. Ze opent de luiken en kijkt naar de bladeren van de boom. Ze lijken wel groener dan anders, het bruin van de takken heeft duizend schakeringen en lijkt zo vol leven. Dan landt er een zwarte mannetjesmerel op een tak vlak bij haar. Hij opent zijn snavel waarna de ene triller na de andere eruit rolt.
Een opvallend element is de karakterisering van Jan Steen. De auteur schetst hem als een vrolijke, bijna naïeve en wereldvreemde kunstenaar die volledig opgaat in zijn werk. Waar Jan droomt en creëert, is het Grietje die het gezin overeind houdt en de eindjes aan elkaar knoopt.
Het huishouden van Grietje Steen is meer dan een historische roman; het is een boek dat je een tijdperk laat beleven. Mede door de vloeiende schrijfstijl waant de lezer zich moeiteloos in de zeventiende eeuw. Het boek is een aanrader voor iedereen die houdt van geschiedenis, kunst en verhalen over sterke, menselijke emoties. Het wakkert bovendien de nieuwsgierigheid aan naar de echte geschiedenis achter de grote schilders uit die tijd en de locaties die een rol spelen in het boek.
Mérie van der Rijt heeft een prachtige, rijk uitgewerkte roman geschreven waarin de Gouden Eeuw en haar bewoners werkelijk tot leven komen.
De auteur
Mérie van der Rijt (1970) is schrijver en communicatieadviseur. Ze is gefascineerd door geschiedenis, en vooral door de vergeten geschiedenissen van vrouwen.
In 2025 maakte ze haar romandebuut met het zeer goede ontvangen ‘Het vrouwenhofje’.
Mérie woont met haar gezin en hun hond aan de Linge.
Het huishouden van Grietje Steen koopt u bij (de webwinkel van) uw lokale boekhandel of bij:
Boekgegevens
Titel: Het huishouden van Grietje Steen
Auteur: Mérie van der Rijt
Genre: historische roman
Uitgave: paperback, 384 pagina’s
Uitgever: Xander Uitgevers, mei 2026
ISBN: 9789401627474
ISBN: 9789401627481 (eBook)
NUR: 301
Met dank aan Xander Uitgevers voor het toezenden van een recensie-exemplaar.
(bron info: Xander Uitgevers)
