Een eerlijk en levend verhaal over verder leven na een verlies
waarvoor geen afscheid mogelijk bleek
In haar dieppersoonlijke en aangrijpende memoir 'dag voor dag voor dag' neemt Femme van den Berg de lezer mee naar de schimmige, vaak verzwegen randen van rouw.
Wanneer haar partner Michiel ongeneeslijk ziek wordt en sterft, verandert haar werkelijkheid in een soort onrealistisch verder leven zonder de vader van haar kinderen. Ze gaat verder met allerlei gebeurtenissen opschrijven.
Heel bewust maakte ik foto’s voor later, van Kaat in het bed bij Michiel, van Michiel die Mies voorlas uit het boek ‘Isabelletje’. Maar ik wist nooit precies wat ik bedoelde met dat later.
‘s Avonds werd ik gebeld door het ziekenhuis. Michiel had een epileptische aanval gehad, hij dacht dat hij doodging en wilde dat ik kwam. Ik regelde oppas voor de meisjes, die net op bed lagen. Sjoerd pikte me met de auto op.
Michiel lag op zijn bed. Glimlachend kijkt hij ons aan, met grote verbaasde ogen. Hij lag erbij alsof hij verlicht was en daar tegelijkertijd niks van snapte.
Het boek beschrijft niet alleen het verlies zelf, maar vooral ook de complexiteit van een afscheid dat er eigenlijk nooit is geweest: Michiel kon en wilde zijn naderende dood op het laatst niet meer onder ogen zien, wat het proces extra zwaar en eenzaam maakte. De auteur heeft het boek onderverdeeld in dagen, die ze niet alleen achter elkaar gebruikt, maar ook soms dagen voor in het proces, gevolgd door dagen later in het proces van afscheid nemen van Michiel. Je leest over dag 1, daarna dag 0, gevolgd door dag 1242. Toch is dit niet hinderlijk, maar heel passend. Het is een manier van aftellen.
Wat dit boek onderscheidt van veel andere boeken over verlies, is de volstrekte afwezigheid van sentimentaliteit. Van den Berg formuleert helder, direct en licht, zonder in valse dramatiek te vervallen. Ze observeert scherp hoe het is om als jonge moeder – met hun jonge kinderen Mies en Kaat – door te moeten leven wanneer de grond onder je wegvaagt.
Michiel kreeg een nieuwe pijnaanval in zijn schouder. Hij schreeuwde het uit van de pijn, strompelde de trap op, naar boven. ‘Ik moet iets op mijn ogen en liggen.’ Zijn nieuwe, kleinere broek zakte ook alweer af.
Een bonk, een vloek, Michiel riep: ‘Je moet komen! De hoeken zijn eraf. Alles flitst, alles heeft een rare kleur, er is iets met mijn ogen!’
Mijn benen renden eerder de trap op dan ik kon bedenken. Zou dit stress zijn, zijn hersentumor, of iets nieuws?
Het dagelijks leven stroomt onbarmhartig door: rommelig, intens verdrietig, maar dankzij de kinderen soms ook onverwacht grappig en springlevend.
Het boek fungeert als een openhartig logboek waarin Van den Berg de chaos probeert te ordenen. Ze beschrijft hoe ze zich samen met haar kinderen vastklampt aan elkaar, maar schetst tegelijkertijd een optimistisch en veerkrachtig beeld van het moederschap na de ramp. Het is uithuilen en weer doorgaan, dag voor dag voor dag.
‘dag voor dag voor dag’ is een dapper, ongepolijst en noodzakelijk boek over rouw die zich verweeft met de alledaagse banaliteit van de afwas, schooltijden en speelgoed. Het onmetelijk zware wordt door de auteur opgeschreven met een lichtheid die dieptes raakt. Een hartverscheurend en troostrijk monument voor de liefde en het leven dat zich ondanks alles blijft opdringen.
De auteur
Femme van den Berg (1985) werkte voor culturele organisaties als Wintertuin, Letterenfonds en VLAM21. Eerder schreef ze onder andere voor Viva Mama, Brabants Dagblad en MEST magazine.
dag voor dag voor dag koopt u bij (de webwinkel van) uw lokale boekhandel of bij:
Boekgegevens
Titel: dag voor dag voor dag
Auteur: Femme van den Berg
Genre: memoires, omgaan met dood en verlies
Uitgave: paperback, 272 pagina’s
Uitgever: Uitgeverij Atlas Contact, september 2026
ISBN: 9789045051741
ISBN: 9789045051765 (eBook)
ISBN: 9789045054728 (luisterboek)
NUR: 749/320
Met dank aan Uitgeverij Atlas Contact voor het toezenden van een recensie-exemplaar.
(bron info: uitgeverij Atlas Contact)
