Melancholische roman over vergeefsheid en de ruimte die nodig is
om vrede te hebben met het verleden
Cherry Duyns heeft met Morlands schaduw een roman geschreven die precies doet wat zijn titel belooft: het werpt een lange, stemmige schaduw over het verleden van een man die dacht dat zijn verhaal al verteld was. Voor wie bekend is met het oeuvre van Duyns — zowel zijn documentaires als zijn boeken — is deze roman een warm bad van herkenbare weemoed, maar wel een bad met een scherp randje IJslands ijswater.
De protagonist, Sebastiaan ‘Seba’ Morland, bevindt zich in een fase die veel mensen vrezen: de stilte na de storm van een werkzaam leven. Als gedwongen gepensioneerd televisiemaker (een knipoog naar Duyns’ eigen achtergrond) trekt hij zich terug op een Waddeneiland. Het decor van zee, duinen en eenzame vogels vormt de perfecte visuele vertaling van zijn gemoedstoestand. Het is een leven van 'moeizaam wennen', tot er een brief op de mat valt die de broze rust verstoort.
Ik kijk naar het eiland dat op mij wacht. Ik kom er al zo lang, ik heb er mijn herinneringen, ik weet er de weg, ken ieder schelpenpad. De duinen en de kwelder zullen mij troosten, de vergezichten over zee zullen mij verzoenen met het bestaan, de stille wolkenluchten zullen me kalm maken.
De komst van Sofie, de halfzus van wie Sebastiaan het bestaan niet kende, fungeert als de katalysator voor een innerlijke en fysieke reis. Hoewel de nieuwsgierigheid het wint van zijn aanvankelijke weerstand, is het geen sentimentele hereniging. Duyns vermijdt vakkundig de valkuilen van het familie-epos; de ontmoeting is eerder een confrontatie met het beeld dat Sebastiaan van zijn eigen geschiedenis had.
Samen reizen ze naar het ruige IJsland, een landschap dat net zo onherbergzaam en onvoorspelbaar is als de familiegeheimen die daar aan de oppervlakte komen.
Tussen de regels door wandelt Eduard ‘Eddy’ Morland, de vader en bioscoopeigenaar. Hij is de spil waar de reflecties van Sebastiaan om draaien. Duyns schetst een beeld van een man die flamboyant was, maar ook een schaduw wierp waar zijn zoon nog altijd in staat. De reflectie op de 'niet al te gelukkige jeugd' geeft de roman een diepe emotionele laag, zonder dat het zwaarwichtig of klagerig wordt.
Ik schrik, zie de ontzetting in haar ogen.
‘Wat is er, heb je je bezeerd?’ Ik pak haar arm. Ze wijst. ‘Die ketting, ga weg, raak me niet aan.’ Tussen onze gezichten bungelt de ketting met het zilveren schelpje dat uit de halsopening van mijn poloshirt is gegleden.
‘Je vader, die schelp is van je vader.’
‘Ja, dat is een van de weinige dingen die ik van hem heb bewaard.’
‘Die vuilak.’ Haar gezicht is wit en strak.
Duyns weet intense gevoelens van verlies en schoonheid op te roepen zonder ooit te vervallen in vals sentiment. Hij hanteert een nuchtere maar poëtische taal.
Morlands schaduw is een gelaagde roman over vergeefsheid en de ruimte die nodig is om vrede te hebben met het verleden. Het is een boek voor de trage lezer, die het leesplezier verhoogt door het opzettelijk verlagen van de leessnelheid en voor de kijker die oog heeft voor detail.
Het is een aanrader voor iedereen die begrijpt dat een mens nooit 'klaar' is met zijn eigen afkomst.
Morlands schaduw verdient absoluut een groot publiek. Het is een klein meesterwerk in het oeuvre van een maker die als geen ander weet hoe hij de weemoed moet vangen.
De auteur
Cherry Duyns (1944) is schrijver van romans, korte verhalen, opstellen over kunst en cultuur. Hij is film- en theatermaker, acteur, regisseur. Zijn omvangrijke werk werd bekroond met prestigieuze prijzen. Met Armando schreef en speelde hij Herenleed, in 2023 verscheen Ik bel je wel als ik dood ben. Gesprekken met Armando. Zijn roman Afscheid verscheen in 2020 en is in 2024 in het Duits vertaald.
Morlands schaduw koopt u bij (de webwinkel van) uw lokale boekhandel of bij:
Boekgegevens
Titel: Morlands schaduw
Auteur: Cherry Duyns
Genre: roman
Uitgave: gebonden, 256 pagina’s
Uitgever: Uitgeverij Atlas Contact, november 2025
ISBN: 9789025476199
ISBN: 9789025476205 (eBook)
NUR: 301
Met dank aan Uitgeverij Atlas Contact voor het toezenden van een recensie-exemplaar.
(bron info: Uitgeverij Atlas Contact)
