Samenvatting
New York, jaren ’80. De vastgoedsector viert hoogtij, de misdaad is nooit weg geweest.
In Harlem is de succesvolle ondernemer en familievader Ray Carney zojuist uitgeroepen tot Meubelhandelaar van de Maand. Zijn dubbelleven als heler heeft hij – nu echt – voorgoed afgezworen. Maar wanneer de banken zijn vrouw Elizabeth geen lening willen geven voor haar nieuwe reisbureau, waagt Carney zich toch nog aan een laatste kraak.
En een paar jaar later moet hij alweer alles op het spel zetten, nu om de zoon van zijn overleden neef te redden.
Zoals altijd wordt Ray Carney bijgestaan door zijn trouwe strijdmakker Pepper. Samen gaan ze nog één keer de New Yorkse onderwereld te lijf – zoals altijd het spiegelbeeld van de hebzuchtige bovenwereld.
Mijn mening
Met Cool Machine brengt tweevoudig Pulitzer Prize-winnaar Colson Whitehead zijn veel geprezen misdaadtrilogie over meubelverhuurder en gelegenheidsheler Ray Carney en diens zwijgzame partner in crime Pepper tot een waardig einde. Na Harlem Shuffle (2021) en Misdaadmanifest duikt Whitehead opnieuw in het rauwe, bruisende New York van vroeger. Dit keer vormt het hectische en decadente New York van de jaren tachtig het sfeervolle, maar krachtig decor.
Cool Machine is opgebouwd uit drie verhalen die elk hun eigen toon en focus hebben.
Stad bij nacht (1981): Ray Carney is uitgeroepen tot de allereerste zwarte Meubeldealer van de Maand. Toch laat de criminaliteit hem niet los wanneer hij banken tevergeefs vraagt om een lening voor het reisbureau van zijn vrouw Elizabeth. Onder leiding van meesterdief Uncle Rich waagt hij zich aan een spectaculaire kraak in het Waldorf Astoria Hotel, waarbij slim gebruik wordt gemaakt van het ondergrondse metrostelsel en een legertje daklozen.
Daar heb je Sue Simmons (1983): Dit deel draait volledig om de door maagpijn en slijtage geplaagde huurmoordenaar Pepper. In opdracht van Elizabeth beschermt hij kunstverzamelaar Wade Patterson, wiens zeldzame Afrikaanse masker en contante geld worden gestolen. Een achtervolging vol spanning volgt, geschaduwd door een huiveringwekkende, 'Melancholische Huurmoordenaar'.
Geen radio (1986): In de finale ziet Carneys achterneef Robert per ongeluk een moord op een louche advocaat gebeuren, waardoor hij direct doelwit wordt. Het dwingt Carney en Pepper om nog een laatste maal de krachten te bundelen.
“Die middag wipte er iemand aan die lang geleden met hem had meegedaan aan een spectaculaire kraak. Hij zat in zijn kantoortje toen ze kwam. Vanwege het gedoe met Robert liep hij achter met de afhandeling van zijn post. Hoe was het hem in zijn jonge jaren toch altijd gelukt al zijn verschillende ondernemingen te combineren? Dorvei? Dat nachtwerk trok hij nu niet meer. Tegenwoordig was hij elke avond al om tien uur onder zeil. Het werktempo van zijn jonge jaren lag tegenwoordig boven zijn macht. Een ongestoorde nachtrust was de enige buit waar hij nu nog naar verlangde.”
Whitehead levert opnieuw topkwaliteit genrefictie af: het is geestig, razendsnel en doordrenkt met klassieke noir uitdrukkingen. Van de stoet kleurrijke en curieuze gangsterfiguren tot de clichématige worstelingen van de misdadiger die het rechte pad op wil; Whitehead gebruikt deze elementen met een aanstekelijk plezier en doet er dikwijls nog een schepje bovenop.
Onder de oppervlakte schuilt de scherpe, maatschappijkritische pen van Whitehead. New York fungeert in het boek als een cool machine: een meedogenloze motor van institutioneel racisme, armoedekloof, megalomane projectontwikkeling en koloniale roofkunst. De verloedering én de opkrabbeling van de stad in de jaren tachtig worden haarscherp en sfeervol gevangen.
Het afscheid van Carney en Pepper is prachtig en oprecht melancholiek. Het zijn twee aandoenlijke personages bij wie de jaren gaan tellen en die zich afvragen wat al dat geploeter nu werkelijk heeft opgeleverd.
Cool Machine is een even geestig als wrang, swingend en stijlvol slotstuk van een unieke trilogie die bewijst dat Whitehead niet alleen een literaire zwaargewicht is, maar ook een meester in het vermaken van zijn lezers.
De auteur
Colson Whitehead schreef eerder de internationale bestsellers De ondergrondse spoorweg en De jongen van Nickel, die beide werden bekroond met onder ander de Pulitzerprijs.
Voor De ondergrondse spoorweg won hij de National Book Award. Harlem Shuffle werd in 2022 uitgeroepen tot VN Thriller van het Jaar. In 2023 verscheen het alom geprezen Misdaadmanifest.
Op 2 juli 2026 verschijnt Cool Machine het derde deel van deze 'Harlem-trilogie' (Harlem Shuffle, Misdaadmanifest), gesitueerd in New York in de jaren '80.
Cool Machine koopt u bij (de webwinkel van) uw lokale boekhandel of bij:
Boekgegevens
Titel: Cool Machine
Serie: Harlem-trilogie (3)
Auteur: Colson Whitehead
Genre: roman
Uitgave: paperback, 448 pagina's
Uitgever: Uitgeverij Atlas Contact, juli 2026
ISBN: 9789025478841
ISBN: 9789025478858 (eBook)
NUR: 302
Oorspronkelijke titel: Cool Machine
Vertaald door: Frank Lekens, Tjadine Stheeman
Met dank aan Uitgeverij Atlas Contact voor het toezenden van een vooruit-exemplaar.
(bron info: Uitgeverij Atlas Contact)
