'Graag Gelezen', mijn boekenblog: Ik las 'Orlanda' geschreven door Jacqueline Harpman en was onder de indruk. Lees hier mijn recensie (inclusief inkijkexemplaar)

Met een nawoord van Gaea Schoeters

Orlanda

Een pleidooi voor vrijheid en een herinnering dat we allemaal

uit meer dan één 'ik' bestaan

Wat gebeurt er als je diepste, onderdrukte verlangens plotseling een eigen lichaam krijgen? In Orlanda neemt Jacqueline Harpman de lezer mee op een gedurfde literaire trip die begint op een doodgewoon perron in Gare du Nord, maar eindigt in een fascinerend onderzoek naar de menselijke psyche.

Aline Berger is een gerespecteerde vrouw die, zoals zovelen, haar leven binnen de lijntjes kleurt. Terwijl ze een roman van Virginia Woolf leest, gebeurt het onmogelijke: haar mannelijke kant — die ze sinds haar twaalfde zorgvuldig heeft weggestopt — breekt los. Deze 'mannelijke helft' neemt bezit van het lichaam van Lucien, een jonge blonde god die toevallig op hetzelfde station wacht.

Vanaf dat moment is er Orlanda. Waar Aline geremd en voorzichtig is, leeft Orlanda (in het lichaam van Lucien) vol overgave, passie en een ongecompliceerd libido. De dynamiek die ontstaat wanneer deze twee helften van dezelfde persoon elkaar ontmoeten, is zowel komisch als diepgaand.

Harpman schreef Orlanda overduidelijk als een antwoord op Virginia Woolfs klassieker Orlando. Maar waar Woolf subtiel bleef, gaat Harpman vol in de aanval. De naam 'Orlanda' is een protest: waarom veranderde Woolfs personage van geslacht zonder dat de naam volledig mee boog?

Harpman verweeft meer invloeden in haar tekst, zoals Plato’s Symposium waarin je leest over onderwerpen die variëren van fysieke liefde tot diepgaande inzichten in de aard van schoonheid en het bestaande, de zoektocht naar de 'andere helft' om weer compleet te worden, en Oscar Wilde: de narcistische vreugde die Orlanda aan zijn/haar nieuwe verschijning ontleent, doet sterk denken aan zijn enige gepubliceerde roman The Picture of Dorian Gray.

Ook Proust wordt hier niet vergeten: de gelaagdheid en de aandacht voor de innerlijke tijd en herinnering.

Een man kun je in één oogopslag beoordelen, en in de Brasserie de l’Europe, voordat ze uit elkaar gingen, was zij nog de baas en was zij het die Lucien zag. Weliswaar uit een ooghoek, en zo kort dat ze geen tijd had om vuurrood te worden, maar ze loopt naast een jongeman die ze aantrekkelijk vindt, dat staat vast, en die haar al een paar dagen achtervolgt. Alleen haar naïviteit, die ze niet van mij heeft, maakt dat ze dat niet doorheeft. Hij loopt met kordate pas, hij voelt zich prettiger dan hij zich ooit in Aline heeft gevoeld en die kordaatheid geeft haar vertrouwen. Er bestaat een wonderlijke osmose tussen die twee, Orlanda schenkt Aline energie, maar daarvoor moeten ze wel bij elkaar zijn.

Maar hoewel hij een aardig idee had van wat hij was, wist hij niet goed wat hij van haar wilde.

Wat dit boek echt boven de middelmaat tilt, is de stem van Harpman zelf. Ze spreekt de lezer rechtstreeks aan, wat een intieme en bijna samenzweerderige sfeer creëert. De humor is subtiel maar trefzeker, vooral in de scènes waarin Orlanda de verbouwereerde Aline confronteert met haar eigen verlangens.

Het boek is een pleidooi voor de vloeibaarheid van gender, nog voordat dit een breed maatschappelijk thema was. Het stelt de vraag: hoeveel mooier zou de wereld zijn als we de mannelijke en vrouwelijke eigenschappen in onszelf niet langer zouden bevechten, maar zouden omarmen?

Orlanda is een zeldzaam soort roman: intellectueel uitdagend, maar tegelijkertijd ontzettend vermakelijk en ondeugend. Het is een pleidooi voor vrijheid en een herinnering dat we allemaal uit meer dan één 'ik' bestaan. Een absolute must-read voor iedereen die houdt van literatuur die de grenzen van de werkelijkheid — en de identiteit — oprekt.

Orlanda is een sprankelend, subversief meesterwerk dat je anders naar jezelf in de spiegel laat kijken.

INKIJKEXEMPLAAR

De auteur

Jacqueline Harpman (1929-2012) werd geboren in Etterbeek, België, en vluchtte tijdens de Tweede Wereldoorlog met haar familie naar Casablanca. Ze debuteerde in 1959 met de roman Brève Arcadie, werkte als psychoanalytica en heeft ruim 25 romans op haar naam staan, waaronder Het strand van Oostende en Ik die nooit een man heb gekend, dat postuum een internationale bestseller werd.

Eerder las ik van deze auteur Ik die nooit een man heb gekend.

Orlanda koopt u bij (de webwinkel van) uw lokale boekhandel of bij:

bol.

Bruna.nl

Libris

Standaard Boekhandel

Boekgegevens

Titel: Orlanda

Reeks: Orlando Klassiekers

Auteur: Jacqueline Harpman

Genre: vertaalde literaire roman

Uitgave: hardcover, 320 pagina’s