Een ondergedoken kind en de Nederlanders die haar hebben gered
Sabines Odyssee
Een ontroerend monument voor een overlevende, bovendien een
dringende waarschuwing uit het verleden.
In Sabines Odyssee brengt Agnes Schipper een aangrijpend en noodzakelijk eerbetoon aan haar moeder Sabine Fröhlich en aan de Nederlandse verzetshelden die hun eigen leven waagden om haar gezin te redden. Het boek legt een familiegeschiedenis bloot die decennialang uit zelfbescherming werd verzwegen, maar die vandaag de dag urgenter is dan ooit.
Wat dit boek direct zo krachtig maakt, is het perspectief van een volledig geassimileerd gezin. Sabine en haar broer Andreas groeiden katholiek op in Duitsland, met een vader die als onderscheiden Duitse veteraan uit de Eerste Wereldoorlog vol trots voor zijn land had gevochten.
Sabine vertelde mij dat haar vader enkele van zijn eigendommen had toevertrouwd aan een Arische collega, die ze in plaats van te bewaren had verkocht of ermee was verdwenen.
De schok is dan ook des te groter wanneer de realiteit van het naziregime binnendringt: Andreas wordt geweigerd bij de Hitlerjugend en plotseling beseft Sabine dat zij in de ogen van de bezetter 'Joods' zijn. Schipper beschrijft deze geleidelijke verschuiving van een veilig bestaan naar een voortdurende staat van doodsangst op een manier die je als lezer diep raakt.
Na een gestrande vluchtpoging richting Amerika belandt het gezin in Nederland. De gebeurtenissen volgen elkaar in rap tempo op: de brute arrestatie van Andreas na een sabotageactie en zijn tragische dood in concentratiekamp Mauthausen vormen een hartverscheurend keerpunt. Wat volgt is een zenuwslopende odyssee, met valse namen, langs maar liefst negen verschillende onderduikadressen op het Noord-Hollandse platteland tussen 1942 en 1945.
Wat Sabine niet in haar eerste brief aan Tante Agnes vermeldde, was een onaangename ervaring tijdens haar fietstocht naar de boerderij Crijnsen. Na de oorlog vertelde zij dat meneer Snip, toen zij van de astma begon te piepen en te hijgen, “mij meerdere keren van de fiets liet stappen om mij
op de mond te kussen… Natuurlijk kon ik mij niet verzetten. Mijn ouders zaten ondergedoken in zijn huis.”
De opmerking in haar brief aan Tante Agnes dat “nu het spelletje pas begon” was mogelijk een bedekte verwijzing naar dat voorval.
Schipper slaagt er uitstekend in om de constante dreiging van verraad en arrestatie tastbaar te maken. Je voelt de beklemming van het leven onder een valse naam en de voortdurende onzekerheid over wie er wel en niet te vertrouwen is. Tegelijkertijd biedt het boek een krachtig tegenwicht aan de gruwelen van de kampen door de schijnwerpers te richten op de menselijke veerkracht en de stille moed van de helpers – onder wie Schippers eigen vader, die actief was in het verzet.
Hoewel de verschrikkingen van het antisemitisme en de vernietigingskampen niet worden geschuwd, blijft het verhaal door de persoonlijke insteek van dochter tot moeder heel intiem en menselijk. De afwisseling tussen de bredere historische context van het vooroorlogse Europa en de persoonlijke belevenissen van een jong meisje op de vlucht zorgt ervoor dat het boek van de eerste tot de laatste bladzijde boeit.
De vele foto’s in het midden van het boek zorgen ervoor dat je ziet over wie de auteur het heeft in het boek. Zo komt alles nog dichterbij.
Sabines Odyssee is veel meer dan een historisch verslag; het is een ontroerend monument voor een overlevende en een dringende waarschuwing uit het verleden. Een absolute aanrader voor iedereen die wil begrijpen wat uitsluiting met mensen doet, en hoeveel moed er nodig is om in donkere tijden niet weg te kijken.
De auteur
Agnes Schipper werd geboren in New York en heeft Nederlandse en Duits-Joodse wortels. Zij is de dochter van Sabine Fröhlich en verzetsman Cor Schipper. Ze werkte als krantenverslaggever en redacteur en later als advocaat. Na haar pensionering verdiepte zij zich in de documenten, brieven en getuigenissen van haar familie. Agnes woont in Sarasota, Florida.
Amsterdam Publishers is gespecialiseerd in waargebeurde verhalen over de Holocaust, geschreven door overlevenden en hun nazaten. De uitgeverij richtte zich jarenlang vooral op een internationaal, Engelstalig publiek.
De oorspronkelijke Engelstalige editie, Sabine’s Odyssey. A Hidden Child and Her Dutch Rescuers, verscheen in 2022. Met de Nederlandstalige editie van Sabines Odyssee brengt zij voor het eerst een titel rechtstreeks op de Nederlandse markt.
Sabines Odyssee koopt u bij (de webwinkel van) uw lokale boekhandel of bij:
Boekgegevens
Titel: Sabines Odyssee
Auteur: Agnes Schipper
Genre: verhalende non-fictie, memoire
Uitgave: paperback, 242 pagina's
Uitgever: Amsterdam Publishers, november 2026
ISBN: 9789493418820
ISBN: 9789493418837 (eBook)
Originele titel: Sabine’s Odyssey. A Hidden Child and Her Dutch Rescuers
Vertaald door: Mylène Berkhout e.a.
Met dank aan Amsterdam Publishers voor het toezenden van een recensie-exemplaar.
(bron info: Amsterdam Publishers)
