Middeleeuwse verhalen van de zeven wijzen
van Rome
Van minzieke vrouwen en ontroostbare weduwen
Deze verhalen bieden een ongefilterde kijk op de morele dilemma's
en de redenaarskunst van die tijd
In de middeleeuwse literatuur is de 'raamvertelling' een beproefd recept: denk aan de Decamerone (een verzameling verhalen die de Italiaanse dichter en geleerde Giovanni Boccaccio schreef. Het bestaat uit honderd novellen, verteld door drie mannen en zeven vrouwen tijdens een veertien dagen durend verblijf op een buitenplaats) of de verhalen van Duizend-en-één-nacht.
Met 'Van minzieke vrouwen en ontroostbare weduwen' brengt Ingrid Biesheuvel een van de meest fascinerende en invloedrijke verhalencycli uit die tijd naar het moderne publiek: de verhalen van de zeven wijzen van Rome.
De premisse is even spannend als urgent. Een Romeinse keizerszoon wordt door zijn stiefmoeder beschuldigd van verkrachting – een valse beschuldiging, geboren uit wraak omdat hij haar avances afwees. De keizer, heen en weer geslingerd tussen vaderliefde en rechtvaardigheid, veroordeelt hem tot de dood.
Wat volgt is een literair steekspel.
De zeven meesters: elke dag vertelt een van de wijze leermeesters van de prins een verhaal om de executie uit te stellen. Hun doel? De keizer waarschuwen voor de listigheid en boosaardigheid van vrouwen.
De keizerin: zij laat dit niet op zich zitten en vertelt elke avond een tegenverhaal om de keizer te overtuigen dat hij zijn zoon juist wél moet doden om zijn eigen troon te beschermen.
Pas na zeven dagen, wanneer de prins zijn opgelegde zwijgplicht mag verbreken, komt de aap uit de mouw.
Wat deze uitgave zo sterk maakt, is de toegankelijkheid. Ingrid Biesheuvel heeft de dertiende-eeuwse Middelnederlandse tekst (Van den Seven Vroeden van binnen Rome) met precisie en schwung vertaald naar modern Nederlands.
Buiten Rome
Nu lag er buiten de stadsmuren van Rome een tuin die aan alle kanten omheind was. De wijze mannen vatten het plan op daar een mooi, groot huis te laten bouwen waar ze het kind, met zijn zevenen, alles zouden kunnen leren wat ze maar wilden. Die tuin lag niet veel meer dan een mijl buiten de stad. Er groeiden allerlei planten en kruiden en de vogels liet zich er luidkeels horen. Omdat het er zo mooi was, en omdat er verder nooit iemand kwam, hadden de Zeven Wijzen daar een mooi groot huis laten bouwen. Toen dat gebeurd was, lieten ze op alle muren en op alle toegangsdeuren van het schitterende huis schilderingen en beschrijvingen aanbrengen over de loop van de maan en over de zon. Ook waren overal op de muren de zeven vrije kunsten duidelijk beschreven: astronomie, fysica, nigromantie (toverkunst), rekenkunst, grammatica, retorica en ook muziekleer.
Hieronder heb ik een paar redenen vermeld waarom je dit boek moet lezen.
Het historisch belang: het is een van de oudste verhalencycli van West-Europa, met wortels die diep in het Oosten liggen.
De psychologie: hoewel de verhalen vaak een nogal... laten we zeggen 'ongezouten' middeleeuws wereldbeeld over vrouwen schetsen (de titel verraadt het al), biedt het een ongefilterde kijk op de morele dilemma's en de redenaarskunst van die tijd.
Geniet van een visueel spektakel: de illustraties van Fred Marschall geven het boek een extra dimensie. Ze vangen de sfeer van de middeleeuwen zonder stoffig aan te voelen.
Het is belangrijk om dit boek te lezen door de bril van een mens uit de 21e eeuw, maar met respect voor de 13e-eeuwse context. De "minzieke vrouwen" uit de titel zijn naar moderne maatstaven vaak slachtoffer van een nogal eenzijdig narratief, maar binnen de traditie van het exemplum; een verhaal, dat vooral in de middeleeuwen werd ingezet om het publiek te overtuigen van een bepaald geloof en om het gegeven voorbeeld na te laten volgen, zijn ze smullen voor iedereen die houdt van listen, lagen en verbale duels.
Ingrid Biesheuvel is erin geslaagd om een stoffig manuscript om te toveren tot een levendige, spannende en soms ronduit verbazingwekkende bundel. Het is een must-read voor liefhebbers van cultuurgeschiedenis en voor iedereen die wil zien hoe verhalen vroeger letterlijk een kwestie van leven of dood waren.
Ik heb mijn hartje kunnen ophalen met ‘Van minzieke vrouwen en ontroostbare weduwen’.
De auteur
Ingrid Biesheuvel publiceerde talloze vertalingen uit het Middelnederlands, waaronder De ridders van de Ronde Tafel. Arturverhalen uit de Lage Landen (2012, bekroond met de Gerrit Komrijprijs), Roman van Heinric en Margriete van Limborch (2021) en Der Naturen Bloeme (2024).
Van minzieke vrouwen en ontroostbare weduwen koopt u bij (de webwinkel van) uw lokale boekhandel of bij:
Boekgegevens
Titel: Van minzieke vrouwen en ontroostbare weduwen
Uit het Middelnederlands vertaald door: Ingrid Biesheuvel
Illustrator: Fred Marschall
Genre: taal- en letterkunde
Uitgave: hardback met illustraties in kleur, 152 pagina’s
Uitgever: Walberg Pers, maart 2026
ISBN: 9789464566338
NUR: 622, 684
Met dank aan Walburg Pers voor het toezenden van een recensie-exemplaar.
(bron info: Walburg Pers)
Geen opmerkingen:
Een reactie posten
Laat gerust een reactie achter. Dat waardeer ik. Ik zal zo snel mogelijk op de vraag of opmerking reageren. Bij voorbaat mijn dank.