zondag 22 november 2026

Ik las: 'Wisten wij veel', geschreven door Freek de Jonge. Lees hier mijn recensie (inclusief inkijkexemplaar):

 Memoires 4


Wisten wij veel 

Een boek dat je door de oprechtheid van de auteur niet weg kunt leggen.

In Wisten wij veel, het vierde deel van zijn memoires, blikt Freek de Jonge terug op de jaren 1969 tot 1980. Het is een periode waarin de Nederlandse popcultuur en het cabaret razendsnel veranderen, maar waarin vooral zijn persoonlijke leven op losse schroeven komt te staan. Waar eerdere delen soms nog het beeld schetsen van een zoekende, absurdistische theatermaker, laat dit deel een mens zien die op zoek is naar houvast – als artiest, partner en vader.

De jaren zeventig vormen een bruisend decor: van flowerpower en krakersrellen tot glamrock, punk en het gevoelige WK-verlies in 1974. Te midden van die tijdgeest groeit Neerlands Hoop in Bange dagen uit tot een groot succes. De Jonge beschrijft scherp hoe groot het contrast is tussen zijn zelfverzekerde, improviserende zelf op het toneel en de onzekerheid en twijfel daarbuiten. 
De vriendschap en artistieke samenwerking met Bram Vermeulen krijgen gaandeweg barsten naarmate hun beelden over de toekomst uiteenlopen – een spanning die culmineert in een pijnlijk en ongemakkelijk moment bij Vermeulen thuis, midden in een kinderpartijtje, wanneer De Jonge de breuk wil aankondigen.

Ik dacht aan hoe ik deze scène op het toneel zou spelen. De totale ontmaskering. Ik liet me op de gele skai-leren bank vallen. ‘Ik moet iets zeggen. Dat kan niet nu. Het spijt me. Ik had moeten bellen. Ik durfde het niet door de telefoon te zeggen.’
Ik was de deur uitgegaan. Was ik duidelijk genoeg geweest? Ik had de kortste weg teruggenomen. Er zat een bon onder de ruitenwisser.
 
Een van de sterkste lijnen in het boek is de relatie met Hella Asser. Door haar komt de doorwerking van de Tweede Wereldoorlog – en de gespannen verhouding met haar ouders Eli Asser en Eef Croiset – nadrukkelijk het leven van De Jonge binnen. Samen bouwen ze aan een leven vol ambitie en tegenslag. 
De meest aangrijpende passages gaan over het verlies van hun zoontje Jork in 1974 aan wiegendood. De Jonge kiest hier niet voor de gebruikelijke ik-vorm, maar voor een afwisselend tweegesprek waarin hij en Hella samen de herinnering aan die dag ophalen. Juist door de sobere, bijna zakelijke toon en het doorwerken op het toneel als manier om het verdriet op afstand te houden, komt de pijn hard binnen. 
Drie maanden na hun bruiloft bleek Hella in verwachting en op 22 februari 1972 werd hun dochter Roos geboren. Hun zoontje Jelle was na het overlijden van Jork een ontzettend gewild kind en kwam in 1975 op de wereld. Je kijkt door hun ogen mee naar wat er gebeurt in hun levens.

Van samen rouwen kwam het niet. Ik schrok weleens van mezelf als er een gedachte aan Jork opkwam. Hoe gering hij mijn leven binnengedrongen was. 
Mijn verdriet zat meer bij Hella. 
Kon ze het aan?

De afwisseling van anekdotes, theaterteksten en de bijzondere tweespraak over het verlies van Jork, de levendige schets van de jaren 1969–1980 en de ontwikkeling van het cabaret maken het tot een boek dat je niet weg kunt leggen. Hoewel dit het vierde deel is, laat het zich ook los lezen; emotioneel soms zwaar, maar nergens sentimenteel gemaakt.

Wisten wij veel is een indringend, en soms adembenemend eerlijk levensverslag over de prijs van succes, de weerbarstigheid van menselijke verhoudingen en het vinden van een eigen stem – zowel op het podium als daarbuiten. Het slot, waarin hij met Hella naar de Elzas vertrekt om De Komiek vorm te geven, voelt daardoor niet als een simpel nieuw begin, maar als een noodzakelijke stap na een stormachtige decennium.



De auteur  

Freek de Jonge (1944) is theater-, film- en televisiemaker, zanger en schrijver. Geruime tijd trad hij met Bram Vermeulen op als het befaamde duo Neerlands Hoop in Bange Dagen, maar vanaf 1980 ging De Jonge solo verder. Hij heeft een duizelingwekkende hoeveelheid voorstellingen op zijn naam staan.

Wisten wij veel koopt u bij (de webwinkel van) uw lokale boekhandel of bij:

Boekgegevens

Titel: Wisten wij veel 
Reeks: memoires (4)
Auteur: Freek de Jonge
Genre: autobiografie
Uitgave: paperback, 352 pagina's
Uitgever: uitgeverij Atlas Contact, oktober 2026
ISBN: 9789025479497
ISBN: 9789025479503 (Ebook)
NUR: 301


Met dank aan uitgeverij Atlas Contact voor het toezenden van een recensie-exemplaar.
(bron info: uitgeverij Atlas Contact)

Geen opmerkingen:

Een reactie posten

Laat gerust een reactie achter. Dat waardeer ik. Ik zal zo snel mogelijk op de vraag of opmerking reageren. Bij voorbaat mijn dank.